Kitabı oxu: «ŚNIEŻNA CHATA [Snow Hut]»
Okres letoryczny
Okres letoryczny to czas niezbędny, aby ludzkość na całym świecie ponownie oceniła wydarzenia przeszłości, zmieniła paradygmat zbiorowego istnienia i przeszła od historycznego upadku ku rozkwitowi epoki kronikarskiej…
Od autora
Drodzy przyjaciele i towarzysze!
Przedstawiam Wam SNOW HUT, opowiadanie naukowo-letoryczne („Sci–Letory”), które oprócz odtwarzania odległej przeszłości porusza zagadnienia równości społecznej w dobrze znanej tradycji literatury radzieckiej. Utwór powstał na podstawie szkicu Anatolija Nikołajewicza Tarasowa (1939–2012), inteligentnego, erudycyjnego i obdarzonego talentem literackim człowieka radzieckiego.
Znacznie przerobiłem pierwotny szkic mojego ojca, aby uczynić go interesującym dla czytelników w różnym wieku. Ciekawy świata chłopiec może teraz wyobrazić sobie siebie jako geodetę pracującego w surowych warunkach Arktyki, a uczennica szkoły średniej — jako gospodynię magicznego domu. Starszy czytelnik, mądry życiowym doświadczeniem, siedząc z książką na parkowej ławce, być może zgodzi się, że świat kronikarskiej przeszłości był inny, fascynujący i piękny! Również czytelnicy należący do ludów Dalekiej Północy będą mogli docenić szczególną atmosferę kulturową opowiadania.
Narracja zawiera także ukryte znaczenie ideologiczne i moralne. Jeśli więc czytelnicy zauważą, że Bogowie Górnego Świata prowadzą życie oparte na zasadach społecznych i wspólnotowych, nie będę się z nimi spierał… Tworząc obraz pozaziemskiego statku kosmicznego, przyjąłem założenie, że jego techniczna doskonałość opiera się na osiągnięciach społeczeństwa o wysokim poziomie moralnym, w którym władza należy do samego ludu — podobnego do społeczeństwa, jakie wyobrażam sobie w Wielkomocarstwowej Tartarii1, a częściowo także w ZSRR. Dlatego uczucia Geliun wyrażają tęsknotę za minionymi czasami, lęk przed teraźniejszością i nadzieję na przyszłość — podobnie jak to, czego zdaniem autora doświadcza dziś pozbawiony swojej ojczyzny Obywatel ZSRR.
A teraz o złym duchu Chargim, najbardziej złowrogiej postaci opowiadania! Przywróciłem go do życia, czerpiąc z folkloru Ewenków, z kilku powodów. Po pierwsze, jako przestrogę dla ludzkości wyposażyłem pozaziemski superkomputer w nieprzewidywalną logikę, niebezpieczną dla istot żywych. Po drugie, chciałem ukazać czytelnikom podstępne metody stosowane przez pasożytów społecznych związanych z ludźmi sprawującymi władzę, którzy świadomie niszczą rosyjską wspólnotę etniczną Słowian. Po trzecie, pragnąłem, aby czytelnicy nauczyli się rozpoznawać manipulację i unikać zasilania egregorów2 religii okupacyjnej oraz władzy działającej przeciwko ludowi.
W ten sposób czytelnicy mogą nie tylko odkrywać w opowiadaniu kolejne znaczenia, lecz także uczyć się wzbogacać wszechświat obrazami światła. Na zakończenie powinienem wspomnieć, że nieznane wyrażenia i terminy występujące w narracji zostały wyróżnione pogrubioną czcionką, a ich znaczenia wyjaśniono w części zatytułowanej „Słownik pojęć”. Az3 życzy wszystkim dobra i przyjemnej lektury!
Rozdział 1. Nieoczekiwane spotkanie

Cudowna letoria4 narodziła się podczas nocy polarnej na Dalekiej Północy RFSRR5. Jednak zamiast doczekać się należnego uznania, za sprawą losu przez wiele lat pozostawała w zapomnieniu! Musiałem więc pogodzić się z twierdzeniem naszego starszego pracownika, Mawletdina Mawletdinowicza Badretdinowa, że dwa dni, których nie zachowałem w pamięci, spędziłem, siedząc w śnieżnym schronieniu6.
W grudniu 1982 roku (7491) moja grupa pomiarów topograficznych z Tajmyrskiej Ekspedycji Geofizycznej7 została tymczasowo przydzielona do Ikońskiej Grupy Sejsmicznej. Jej baza znajdowała się w tundrze norylskiej, u zbiegu rzek Mikczangda-Ondodomi i Czopko. Przylecieliśmy tam helikopterem z Dudinki. Szybko urządziliśmy się w baloku8, uruchomiliśmy ciągnik i zgodnie z otrzymanymi poleceniami ruszyliśmy na północny wschód, w kierunku Wołoczanki.
Każdego dnia rozkładaliśmy kable sejsmiczne9, ubijaliśmy zimową drogę, wyznaczaliśmy punkty pomiarowe, tyczyliśmy linie pomiarowe i prowadziliśmy instrumentalne pomiary topograficzne10. Za nami podążała Ikońska Grupa Sejsmiczna, która za pomocą ukierunkowanych podziemnych eksplozji oraz specjalistycznej aparatury odbiorczej poszukiwała w głębi skał struktur zawierających ropę naftową i gaz ziemny, przeznaczonych do przemysłowego zagospodarowania.
Noc polarna to trzymiesięczny okres półmroku i ciemności, który wywiera ciężki wpływ na psychikę i organizm człowieka. Każdy musi dokładać starań, aby przezwyciężyć wynikającą z tego ospałość: robotnicy, traktorzyści, a zwłaszcza geodeci11, których praca zależy od dostępnego światła. Mimo to od końca grudnia do połowy lutego wykorzystywaliśmy w pełni godziny dziennego półmroku, pracując ze wszystkich sił, aby terminowo wykonać plan państwowy.
23 grudnia, podczas obiadu, czterdziestostopniowy mróz zelżał i zaczął wiać ciepły wiatr południowo-zachodni. Musiałem więc wydać dwa polecenia:
— Pracujemy nadal pełną parą, ale obserwujcie pogodę. Spadek ciśnienia atmosferycznego oznacza nadciągającą burzę śnieżną!
Mężczyźni ruszyli ku drzwiom. Ja również nie traciłem czasu. Szybko uzupełniłem dziennik roboczy, ubrałem się i wyszedłem na linię pomiarową, gdzie czekały już na mnie plecak z drobnymi niezbędnymi rzeczami, teodolit12 na statywie oraz szerokie narty, wbite piętami w twardo ubity śnieg.
Traktorzysta Łukoszenko wszedł do ciągnika, a pokryty szronem zestaw ruszył, kołysząc potężnym bębnem zawieszonym na poprzecznej rurze i wspornikach w kształcie litery L, przykręconych do tylnej ściany baloku oraz boków zewnętrznej skrzyni bagażowej.
Za dwa lub trzy dni nasza grupa czołowa miała dotrzeć do granicy jedynego na północy lasu mieszanego i powoli posuwać się przez niego, usuwając powalone drzewa oraz ubijając zimową drogę. Dodatkowy dzień lub dwa zapasu z pewnością by się przydały, zwłaszcza że Ikońska Grupa Sejsmiczna dotrzymywała nam kroku i już przygotowywała się do przeniesienia obozu.
Ciągnik posuwał się łagodnie opadającą doliną wzdłuż płaskich, zwietrzałych wzgórz, usianych drobnymi kamykami i głazami. Badretdinow rozwijał kabel z bębna, a geodeta Durow, mrużąc oczy przed kłującym wiatrem, układał przewód sejsmiczny. Trzeci szedł Sobolenko: wbijał kolce geofonów w twardą skorupę śniegu i mocował ich elastyczne przewody do zacisków kabla. Od kilku dni rezygnowaliśmy z przerw na ogrzanie się i herbatę, toteż prace postępowały szybko.
Po zapisaniu w notesie odczytów z trzeciego stanowiska ciągu teodolitowego13 oderwałem wzrok od przyrządów. Przez białawe zawirowania śniegu ledwie dostrzegałem ciemny kwadrat naszego zestawu, który odjechał już naprzód. Przy siódmym znaku pomiarowym nikczemna zamieć ostatecznie przerwała mi pracę, mimo pomysłowych starań Mawletdina Badretdinowa. Przed wylotem z Dudinki wykupił on w sklepach gospodarczych wszystkie czterowoltowe żarówki, a każdego ranka sumiennie zapalał je na tyczkach geodezyjnych14, podłączając do odpornych na mróz baterii.
Zakląłem ze złością:
— Niech diabli wezmą tę pogodę! Przez teodolit nic nie widać! Trzeba się zbierać i dogonić pozostałych. Oby tylko nie przyszło mi znów siedzieć w śnieżnym schronieniu!
Zdarzało mi się już przeczekiwać huraganowe wichury pod zaspami, w zupełnych ciemnościach, drżąc z zimna i przenikliwej wilgoci, walcząc ze snem i przebijając w śniegu otwory, żeby móc oddychać.
Wokół mnie zaczęły wirować ciemne kamyki zmieszane z ziarnistym śniegiem, a potem cała dolina zawyła groźnie. Nałożyłem osłonę na teodolit, lecz statyw pozostawiłem dokładnie tam, gdzie go ustawiłem, abym później mógł dokończyć pomiary bez ponownego nawiązywania ciągu. Schowałem notes terenowy do kieszeni i pośpieszyłem za ekipą, mrucząc z rozdrażnieniem:
— Od ponad godziny kręcę się po tej linii pomiarowej, a wciąż nie mam danych potrzebnych do obliczeń! Pozostali muszą być już jakieś trzy kilometry przede mną… Pewnie skończyli odcinek przed czasem i piją herbatę nad jeziorkiem, przy obozowisku zaznaczonym na mapie.
Śnieg na Tajmyrze bywa rozmaity. Czasem jest lepki, puszysty albo sypki, lecz częściej niezliczone wiatry mieszają go, a mróz ubija w twardą, chropowatą skorupę. Dlatego wszyscy członkowie ekspedycji poruszają się na nartach bez kijków. Mnie bardzo wygodnie jest nieść teodolit razem ze statywem, ale gdy na plecach mam ciężki plecak, lepiej je rozdzielić i trzymać w rękach. Robotnicy natomiast noszą na plecach długie tyczki pomiarowe, a inne przyrządy w dłoniach.
Jechałem na nartach śladami ciągnika przez zwężającą się dolinę. Ostry wiatr wiejący prosto w twarz zmuszał mnie do osłaniania jej rękawicą oraz pocierania co jakiś czas nosa i policzków, żeby nie dopuścić do odmrożeń. Nagle, na granicy słyszalności, dobiegł mnie krzyk:
— A-a-a-ach!
Zatrzymałem się gwałtownie.
Po chwili dźwięk rozległ się ponownie — może krzyk, a może cichy jęk, przypominający płacz małego dziecka. Dochodził chyba z prawej strony, zza wzgórza, po czym ucichł.
Splunąłem przez lewe ramię i mruknąłem pod nosem:
— Co to było? Jakieś północne omamy słuchowe czy prawdziwe wołanie o pomoc?
Nie tracąc ani chwili, rozpocząłem poszukiwania.
Podążając łagodnym łukiem, wspiąłem się na szczyt wzgórza, ominąłem stertę głazów i odruchowo zjechałem na nartach do zagłębienia terenu. Tam zupełnie niespodziewanie natknąłem się na młodą dziewczynę z koczowniczego rodu. Leżała na ubitym śniegu z wyciągniętą prawą nogą. Przyjrzawszy się jej uważniej, zauważyłem, że według tajmyrskich standardów była ubrana modnie: w niezwykle dopasowaną, haftowaną paciorkami kuchlankę15 ze skóry nowo narodzonego renifera, dymnoszare spodnie kerker16 i wysokie buty untajki17 z gładkiej skóry reniferowych nóg.
Dziewczyna pociągała nosem, patrząc na mnie bez cienia strachu. Zdjęła rękawicę i zaczęła rozmazywać po policzkach wielkie łzy. Pochyliłem się i zapytałem cicho:
— Co się stało? Jak się tu znalazłaś?
Ku mojej uldze nieznajoma, o lekko zadartym nosie i skośnych oczach, odezwała się po rosyjsku:
— Jechałam na reniferze! Potem mój kochany renifer się potknął, a ja spadłam do wąwozu… Chcę wstać, ale noga mnie nie słucha. Strasznie boli! Jak dobrze, że przyszedłeś. Pomóż mi wstać.
Podnosząc dziewczynę za ręce, zapytałem z niedowierzaniem:
— Przyjechałaś tu na dzikim reniferze? W promieniu pięćdziesięciu kilometrów nie ma ani jednej osady! Gdzie są twoi rodzice? Gdzie wasze obozowisko?
Kiedy jednak zobaczyłem, że nie może oprzeć się na prawej nodze, postanowiłem odłożyć pytania i działać. Powiedziałem stanowczo:
— Muszę zanieść cię do naszego baloku i dokładnie zbadać. Jeśli to skomplikowane złamanie, wezwiemy helikopter ratunkowy. Zabierze cię do ośrodka rejonowego. W szpitalu w Dudince na pewno ci pomogą. Jeśli to zwichnięcie, skręcenie albo zerwanie więzadeł, sam się tobą zajmę, a potem odeślę do rodziców.
Dostrzegłszy podejrzane wybrzuszenie pod jej prawym butem, wziąłem ją na ręce i ruszyłem. Gdy okrążyliśmy wzgórze i zaczęliśmy iść śladami ciągnika, dziewczyna zawołała:
— Nie, nie, omolgi! Nie potrzebuję waszego grzechoczącego wozu! Zanieś mnie tam, na tamto skaliste wzgórze!
Spojrzałem we wskazanym kierunku i zakląłem ze złością:
— Po jaką cholerę? Tam nie ma nic poza gołymi skałami!
Lecz uparta dziewczyna zaprotestowała:
— Wszystko tam jest! Wielka jurta, szaman i jedzenie!
Zamieć przybierała na sile. Nie było czasu na sprzeczki, więc postawiłem warunek:
— Chcesz na tamto skaliste wzgórze? Dobrze, pójdziemy! Ale umawiamy się: jeśli nie będzie tam jurty, zaniosę cię z powrotem do naszego baloku!
Dziewczyna skinęła głową.
Unosząc narty wyżej i przyspieszając kroku, pobiegłem w stronę poszarpanego wzgórza. Mój uparty, niemal nieważki ciężar patrzył na nie z nadzieją. Po około dziesięciu minutach dotarłem do jego podnóża, rozstawiłem narty i ostrożnie, bocznymi krokami, zacząłem wspinać się po zboczu.
Niestety na płaskim szczycie, wygładzonym przez pradawne lodowce, nie było nic prócz kilku kamieni i bezkształtnych głazów, jakby podpierających niskie, ciemnoszare niebo! Dysząc po wspinaczce, zapytałem rozdrażniony:
— No i gdzie ten twój kurort?!
Zamiast odpowiedzi dziewczyna wskazała głaz wysoki na około trzy metry i poprosiła:
— Postaw mnie obok niego.
Zrobiłem to, lecz nadal mocno obejmowałem ją w pasie. Porywy wiatru były już tak silne, że mogłyby zdmuchnąć ze wzgórza nawet dorosłego mężczyznę takiego jak ja. Stojąc nieruchomo na zdrowej nodze, moja towarzyszka dotknęła szorstkiego kamienia.
Pulsuz fraqment bitdi.